home → Historia miasta

Historia miasta

Sucha Beskidzka – Historia miasta

Przeom XIV i XV wieku to okres w dziejach Polski kiedy tron dziery Wadysaw Jagieo. Wówczas znaczne czci Beskidów pozostaway z dala od najwaniejszych wydarze historycznych ówczesnego wiata. Jednak na terenach ródgórskich dolin coraz odwaniej postpowao osadnictwo i powstaway nowe miejscowoci. Jedn z takich miejscowoci bya Sucha, na której lokacj zezwoli w 1405 roku Ksie Owicimski Jan II. Obszar, na którym zostaa ulokowana osada lea wówczas na granicy Ksistwa Owicimskiego, a nastpnie wydzielonego z jego czci Ksistwa Zatorskiego.

O najwczeniejszym okresie dziejów Suchej wiemy niewiele. W 1564 roku na sejmie w Warszawie praw do osady dochodzi szlachcic Strzaa. To wanie Strzaowie byli pierwszymi wacicielami miejscowoci, potem przesza ona w posiadanie Supskich.

W roku 1554 Stanisaw Supski sprzeda Such krakowskiemu zotnikowi (nota bene swojemu przyszemu ziciowi) Gaspare Catiglione, który po uzyskaniu nobilitacji przybra od swojej posiadoci polskie nazwisko Kacper Suski. Kacper by pierwszym panem na zamku suskim. W miejscu drewnianego dworku Supskich postawi murowany dwór obronny, który mia si sta na kilkaset kolejnych lat gównym orodkiem administracyjnym, kulturalnym i gospodarczym okolicznych terenów. Za czasów Suskiego, Sucha bya znaczcym punktem na drodze czcej Zator z osadami pooonymi w górnym biegu rzeki Skawy. Po mierci Kacpra Suskiego cay majtek przeszed w posiadanie jego synów, którzy niestety popadajc w ogromne dugi s zmuszeni sprzeda swoje ziemie. I tak na przeomie XVI i XVII wieku Sucha przesza na wasno monego rodu Komorowskich, w których rkach znajdoway si liczne ziemie na pograniczu polsko – wgierskim.

Wraz ze mierci gowy rodu Krzysztofa Komorowskiego, posiadoci którymi zarzdza podzielono na trzy czci, a Sucha trafia w rce Piotra Komorowskiego. Od tej pory mowa ju o „Pastwie suskim”, z centrum na zamku w Suchej.

Piotr Komorowski by jedn z najbardziej zasuonych postaci w historii miasta. Nie tylko utrwali rol Suchej jako centralnego orodka administracyjnego, ale take zadba o jej rozwój spoeczno – kulturalny. W latach 1608 – 1614 rozbudowa dwór obronny Kacpra i przeksztaci go w magnack, renesansow rezydencj, wzorujc si na Zamku królewskim na Wawelu, std Zamek suski nazywany jest nie bez powodu „Maym Wawelem”. Piotr ufundowa te i postawi w Suchej koció parafialny, jako wotum wdzicznoci za cudowne uzdrowienie oka.

Po bezpotomnej mierci Piotra w 1640 roku wszystkie dobra suskie trafiy w rce jego bratanka – Krzysztofa Komorowskiego, który niestety zmar tragicznie w 1647 roku, w dniu chrzcin swojej córeczki – Konstancji Krystyny.

Konstancja Krystyna w 1665 roku wysza za ma za Jana II Wielopolskiego, póniejszego Kanclerza Wielkiego Koronnego, a Sucha pozostaa w rkach Wielopolskich przez niemal 200 lat. W tym okresie na kartach historii szczególnie zapisaa si Anna Wielopolska, która sprawowaa rzdy na zamku suskim od 1963 roku. Przeprowadzia liczne reformy, rozbudowaa zamek o kolejn wie, przeksztacia wygld parku przy zamku, nadajc mu symetryczni i elegancki styl francuski. Z rodem Wielopolskich wie si te rozbudowa kunic czyli dawnych hut elaza, dziaajcych w Suchej do 2 po. XIX w. to wanie w tym czasie król August III nada Suchej przywileje zezwalajce na przeprowadzanie cznie 12 jarmarków rocznie.

Warto zaznaczy, e herbem Wielopolskich by Staryko, do którego nawizuje obecny herb miasta.

 

Pod koniec XIX wieku Sucha ponownie staa si centrum ycia gospodarczego. W 1884 otwarto lini kolei transwersalnej, która prowadzia z Wiednia przez ywiec i Nowy Scz do Husiatynia koo Lwowa, skd biegy drogi do Krakowa. Od tej pory kolej bya jednym z gównych róde utrzymania mieszkaców, a Such jeszcze przez wiele lat nazywano „miastem kolejarzy”.

3 lipca 1896 Sucha na mocy Ustawy Gminnej, nadanej przez cesarza Franciszka Józefa otrzymaa prawa miejskie. Wystara si o nie hrabia Wadysaw Branicki. Po raz pierwszy mieszkacy miasteczka mieli prawo wybiera wadze miasta, która miay reprezentowa ich interesy.

W 2. poowie XIX wieku „pastwo suskie” jako organizm administracyjny przestao istnie, w rkach jego dotychczasowych wacicieli – którymi wówczas byli ju Braniccy – pozosta jednak suski zamek oraz spory majtek w samej Suchej i jej najbliszej okolicy. Jego ostatnim prywatnym wacicielem przed II wojn wiatow by Juliusz Tarnowski, który otrzyma go w spadku po swojej matce, Annie z Branickich.
Z nazwiskiem Branickich wie si powstanie wspaniaej kolekcji biblioteczno-muzealnej na zamku, w swoim czasie jednej z najwikszych bibliotek prywatnych na ziemiach polskich. Zbiory te niestety ulegy podczas II wojny wiatowej czciowemu zniszczeniu, a ocalaa cz wesza w skad rónych bibliotek i archiwów na terenie kraju.
Sucha a do wybuchu II wojny wiatowej w 1939 roku stanowia cz powiatu z siedzib w ywcu. Podczas okupacji niemieckiej Sucha zostaa wczona bezporednio do Rzeszy jako graniczna miejscowo. W okresie powojennym, do 1956 roku miasto naleao wci do powiatu ywieckiego, a w latach 1956-75 na mapie administracyjnej kraju po raz pierwszy pojawi si powiat suski. Oba powiaty – ywiecki i suski – stanowiy cz województwa krakowskiego. W 1964 roku do tradycyjnej, dawnej nazwy miasta, dodano oficjalnie drugi czon – „Beskidzka”, jednoznacznie identyfikujcy miejsce jego pooenia na mapie Polski. W wyniku reformy administracyjnej przeprowadzonej w 1975 roku, polegajcej na likwidacji powiatów i utworzeniu 49 maych województw, Sucha Beskidzka zostaa wczona do nowo utworzonego województwa bielskiego.
Od 1 stycznia 1999 roku Sucha Beskidzka znów jest miastem powiatowym, zgodnie z tradycjami historyczno-kulturowymi wchodzc w skad województwa maopolskiego.

W wyniku pierwszych wolnych wyborów, które odbyy si w maju 1990 roku suska spoeczno na okres czteroletniej kadencji wybraa nowe wadze. W dniu 16 czerwca 1990 roku Rada Miejska na stanowisko burmistrza powoaa Ryszarda Listwana, który funkcj t peni do 10 marca 1995 roku. Nastpnie zgodnie z  uchwa z dnia 5 kwietnia 1995 roku burmistrzem miasta zosta  Andrzej Siwiec. W dniu 27 padziernika 2002 roku po raz pierwszy odbyy si bezporednie wybory wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Najwiksz ilo gosów zdobyli: Stanisaw Lichosyt i Wit Mateusz Sarlej. Poniewa aden z kandydatów nie uzyska 50% poparcia, w dniu 10 listopada doszo do drugiej tury wyborów. Wit Mateusz Sarlej wycofa swoj kandydatur, a do walki o stanowisko burmistrza stan trzeci z kandydatów Andrzej Ludwikowski. Ostatecznie w wyborach zwyciy Stanisaw Lichosyt, który na burmistrza miasta wybierany by kolejno w 2006, 2010, 2014 roku. Funkcje t sprawuje do chwili obecnej.

Niewtpliwie najistotniejszym wydarzeniem w najnowszej historii miasta  byo rozwizanie kwestii wasnoci zamku suskiego. W roku 1996 Gmina Sucha Beskidzka przeja budynek od Skarbu Pastwa i dokadaa wszelkich stara, aby odzyska on swoj wietno. Niestety pomimo nakadu prac oraz zaangaowania samorzdu realizacja tego zadania stana w latach 2007-2016 pod znakiem zapytania wskutek roszcze spadkobierców ostatnich prywatnych wacicieli zamku.

Ostatecznie w dniu 4 kwietnia 2016 roku burmistrz Suchej Beskidzkiej Stanisaw Lichosyt oraz przedstawiciel rodu Tarnowskich, Wadysaw Juliusz Tarnowski podpisali akt notarialny, na mocy którego gmina Sucha Beskidzka odkupia zamek wraz z przylegym parkiem, stajc si jego  jedynym prawowitym wacicielem.

Zakup nieruchomoci umoliwi pozyskanie funduszy unijnych na przeprowadzenie kompleksowego remontu zamku, który zakoczy si w 2018 roku.

Obecnie zamek peni rol centrum kulturalnego miasta i regionu. W jego wntrzach funkcjonuj: Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej wraz z  Punktem Informacji Turystycznej, Wysza Szkoa Turystyki i Ekologii oraz restauracja i hotel „Kasper Suski”. W zachodniej czci parku zamkowego w tzw. „Domku Ogrodnika” mieci si Dzia Etnograficzny Muzeum Miejskiego Suchej Beskidzkiej obrazujcy ycie mieszkaców regionu: Górali Babiogórskich i Górali ywieckich.

Jedn z najwikszych inwestycji miejskich ostatnich lat bya budowa Centrum Kultury i Filmu im. Billy”ego Wildera. Budowa centrum rozpocza si wiosn 2019 roku i podyktowana bya potrzeb odpowiedniego zaplecza na dziaalno artystyczn mieszkaców oraz organizacj wydarze kulturalnych. Znajduje si tu sala widowiskowo-kinowa na 300 osób, garderoba, zaplecze artystyczne, wielofunkcyjna sala przeznaczona na zajcia muzyczne, taneczne, ale równie na konferencje i spotkania. Mieszcz si tu pracownie muzyczne i edukacyjne. W centrum swoj siedzib maj dwie miejskie instytucje kultury: Miejski Orodek Kultury oraz Biblioteka Suska im. dra Michaa migrodzkiego.

 

 

 

 

 

 


 


 


 
 

 





      Historia miasta - 1


    Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej
    ul. Zamkowa 1
    34-200 Sucha Beskidzka

    tel. + 48 33 874 26 05
    fax: + 48 33 874 26 05
    Zobacz nas na: